Powrót na stronę główną Powrót do działu o książkach

Recenzja powieści "W innym czasie, w innym życiu" Leifa GW Perssona


 



           15 maja 2011 r.
           Do lektury drugiej części "Trylogii policyjnej" Leifa GW Perssona podchodziłam z pewną rezerwą, która stała się pokłosiem doświadczeń z pierwszym tomem. Tym większe jest moje zaskoczenie, bowiem "W innym czasie, w innym życiu", choć nawiązuje (dość luźno) do "Między tęsknotą lata, a chłodem zimy", okazało się całkiem przyjemną i "czytalną" lekturą.
           Akcja powieści rozpoczyna się w 1975 r. i podobnie jak w przypadku pierwszej części trylogii obejmuje jedno ze spektakularnych a jednocześnie nie do końca wyjaśnionych wydarzeń w najnowszej historii Szwecji. Tym razem chodzi o okupację niemieckiej ambasady w Sztokholmie podczas której to akcji terroryści zabili dwóch zakładników i najprawdopodobniej przez przypadek spowodowali wybuch gazu, który doszczętnie zniszczył siedzibę ambasady. Następna odsłona akcji ma miejsce w pamiętnym 1989 r., kiedy to również w Sztokholmie zostają odkryte zwłoki niejakiego Kjella Erikssona, niewiele znaczącego urzędnika państwowego, który dodatkowo był niezwykle antypatyczną i nietowarzyską osobą. Śledztwo przeprowadzone w tej sprawie (zakończone fiaskiem wobec niewykrycia sprawcy), w 1999 r. zostanie odświeżone za sprawą działań szwedzkich tajnych służb. Sprawa ta bowiem, całkowicie niespodziewanie, wypłynie w procesie weryfikacji osoby Heleny Stein - podsekretarza stanu w Ministerstwie Obrony, która ma zostać mianowana na wyższe stanowisko, najprawdopodobniej nawet ma w bardzo nieodległej przeszłości zająć fotel Ministra Obrony.
                                            
           Odnoszę wrażenie, że w drugiej części swego opus magnum Leifowi GW Perssonowi udało się uniknąć błędów, które stały się jego udziałem w poprzednim tomie. Po pierwsze zatem "W innym czasie, w innym życiu" nie straszy już nadmierną objętością. Nie chodzi tu bynajmniej o lenistwo nie pozwalające cieszyć się z obszernej lektury. Mam na myśli zintensyfikowanie akcji. O ile "Między tęsknotą lata a chłodem zimy" pod tym względem było cokolwiek rozwlekłe, co nie pozwalało na utrzymanie uwagi czytelnika na odpowiednio wysokim poziomie przez cały czas, o tyle "W innym czasie, w innym życiu" to już zupełnie inna historia. Jednocześnie doskonale widać tutaj, że mamy do czynienia nie tyle z kryminałem ogólnie, co z jego specyficzną odmianą - powieścią policyjną. Uważam, że udało się w pełni Perssonowi połączyć jego wiedzę i doświadczenia fachowe z talentem fabularyzatorskim. Z tego mariażu wyszła naprawdę inteligentna i mądrze napisana powieść ze specyficznym klimatem. Mamy tu chłodną, zdystansowaną narrację, która buduje pewien skandynawski dystans. Jednocześnie jest również doskonałym narzędziem pozwalającym na prowadzenie z czytelnikiem swego rodzaju gry podjazdowej obfitującej w niedopowiedzenia i zakamuflowane sugestie. Wszystko to podane inteligentnie, choć może jeszcze nie błyskotliwie. Niemniej z całą pewnością jest to klimat i interakcja z czytelnikiem, które sobie bardzo cenię.
           Uważam, że tom drugi trylogii Perssona jest zdecydowanie bardziej udany niż jedynka. Z przyjemnym zaskoczeniem przyjmuję, że tym razem lektura w żadnym momencie mnie nie znużyła czy zirytowała, co niestety miało miejsce poprzednio. Jednocześnie aktualne pozostają krytyczne refleksje dotyczące mentalności ludzi tworzących system, o których pisałam gdy mowa była o pierwszym tomie, jednak i pod tym względem daje się zauważyć pewien postęp. Mam na myśli, że Persson ukazuje pewne zmiany pod tym względem. O ile poprzednio nie zdarzały się w zasadzie chlubne wyjątki w postaci policjantów inteligentnych, myślących czy nawet błyskotliwych, o tyle teraz takie jednostki się już jak najbardziej trafiają. Być może ma to związek z faktem, że akcja "W innym czasie, w innym życiu" w zasadniczej części rozgrywa się w łonie służb specjalnych, które w Szwecji wywodzą się co prawda z policji, jednak mają cokolwiek inną, silniejszą pozycję i kadry, które zdają się rekrutować spośród jedynie inteligentniejszych i co bardziej oddanych swojej pracy funkcjonariuszy policji.
           Wreszcie godzi się dodać, że tym razem zabieg polegający na ujawnianiu treści myśli postaci wydaje się być poprowadzony w bardziej naturalny sposób, być może w nieco mniejszym zakresie i tym samym nie przeszkadzał mi już w takim stopniu jak poprzednio. Podsumowując "W innym czasie, w innym życiu" uważam za naprawdę godny polecenia kryminał policyjny, a Leif GW Persson jako pisarz się zdecydowanie wyrabia, choć widać to raczej w pewnych subtelnościach, co jest może nawet tym bardziej godne docenienia.

Stella


Tytuł: W innym czasie, w innym życiu
Tytuł oryginalny: En annan tid, ett annat liv
Autor: Leif GW Persson
Przekład: Wojciech Łygaś
Wydawca: Czarna Owca
Cykl: Trylogia policyjna
Format: 440s. 135×210mm
Cena: 34,90
Data wydania: 23 lutego 2011


W sieci, związane z tematem:
Palme is dead, long live Persson! - Sebastian Chosiński
Oficjalna strona autora
"Inspector Norse: Why are Nordic detective novels so successful?" - artykuł z The Economist.
"Posłuchaj kto zabił premiera" - wywiad Wojciecha Orlińskiego z autorem
Leif GW Persson na SVT.Se